Read / hear — Suzette Bousema

NRC

26/07/26

‘Korstmossen kunnen onder extreme omstandigheden overleven, dankzij hun onderlinge verbondenheid’
Interview with Ingeborg Klarenberg by Gemma Venhuizen.

‘... In weerwil van de naam zijn het geen mossen, geen planten zelfs, maar een combinatie van levensvormen: een schimmel, een alg en soms nog een cyanobacterie als derde partij. „De schimmel biedt structuur, de alg is nodig voor de fotosynthese en de cyanobacterie kan zorgen voor snellere groei door extra stikstof. Recent blijkt die symbiose nóg weer complexer: er kunnen ook nog andere schimmels en bacteriën bij betrokken zijn.”

Korstmossen roepen de vraag op wat een individu eigenlijk is, aldus Klarenberg tijdens een wandeling door het Amsterdamse Vondelpark. Vanuit die invalshoek besloot ze, samen met beeldend kunstenaar Suzette Bousema, tot een korstmosexpositie. Tot eind oktober is in Het Natuurhistorisch Museum in Rotterdam hun foto- en videotentoonstelling Complex individuality te zien. „Zo willen we mensen in verbinding brengen met korstmossen, en ze aan het denken zetten.”

„Ze inspireren als vanzelf tot filosofische vragen. Ook wij mensen zijn niet zo eenduidig als we zelf denken – net als korstmossen bieden we onderdak aan een uitgebreid microbioom. Hoe verhouden we ons tot al die microscopisch kleine levensvormen op en in ons lichaam? Wat is eigenheid? Waar ligt de grens tussen een organisme en de buitenwereld? Daarnaast kun je korstmossen zien als metafoor voor samenwerking. Korstmossen kunnen onder uitzonderlijke omstandigheden overleven – denk aan extreme droogte, of aan extreme hitte. Dat kan alleen door hun onderlinge verbondenheid. Daar kunnen we als mensen een voorbeeld aan nemen. Maar we willen met de tentoonstelling óók de geweldige schoonheid en diversiteit van korstmossen laten zien. Als je ze van dichtbij bekijkt, gaat er een geheel nieuwe wereld voor je open.”

Lang niet elke soort ziet eruit als een korst. Je hebt ook struikvormige korstmossen, zoals IJslands mos

„We hebben hier in Amsterdam bomen bemonsterd en takjes met korstmossen verzameld. Om ze goed, scherp in beeld te krijgen moet je – vanwege het kleine formaat – een speciale fotografiemethode toepassen die stacking wordt genoemd. Dat hebben we in het lab gedaan. Voor de geluidsopnames en de videobeelden zijn we de duinen ingetrokken, om zo ook de geluiden te kunnen laten horen van de soorten die in, op en rond het korstmos leven. We organiseren ook workshops listening to lichen – je spreekt het uit als ‘laiken’ – waarbij we deelnemers zelf laten luisteren.”...’

Read full article here

Vroege Vogels Radio

19/07/26
Listen here. Find it from 02:31:22 - 02:39:55

Radio West

02/07/26

Listen here
Fragment 1: min. 22.30 - 27.35
Fragment 2: min. 51.8 - 55.14

Oerol Dagkrant

15/06/2026

Oerol geeft als locatiekunstenfestival een prominente plek aan beeldende kunst in de buitenlucht. Dit jaar hebben de kunstenaars werk gemaakt rondom de afzwakkende AMOC, de grote Atlantische stroming die op dit moment ons klimaat in balans houdt. De stroming verandert over een tijdspanne van tientallen jaren, maar zal uiteindelijk onomkeerbaar zijn. Deze aanstaande catastrofe is zo overweldigend dat de mens het liever uit de weg gaat, terwijl het juist zaak is ons vandaag nog aan te passen.

Aangekomen bij de Hêdredersplak zetten we onze fietsen neer bij MOC van beeldend kunstenaar Suzette Bousema. We wandelen tussen de dennenbomen door, het glooiende bos in. Het is opletten waar je loopt, want er zijn delen van het bos afgezet. In samenwerking met Staatsbosbeheer draagt Oerol op deze manier zorg voor de zeldzame Dennenorchis en de Kleine keverorchis. Net als het werk gaat het hier over het klimaat en het beschermen ervan.

Wat zien we?
Suzette Bousema: Mijn werk visualiseert de wereldwijde oceaancirculatie, ook wel de AMOC (Atlantische Meridionale Omwentelingscirculatie) genoemd. Het is gebaseerd op een afbeelding uit een wetenschappelijk artikel. De gele markeringen zijn de stromingen in het oppervlaktewater en de donkerblauwe in de diepzee. Het driedimensionale systeem is het uitgangspunt voor deze installatie van glas.

Waarom heb je voor glas gekozen?
SB: Glas is een materiaal dat heel sterk is en tegelijkertijd fragiel. Deze glassoort wordt ook gebruikt in laboratoria. Het materiaal is een metafoor voor de afzwakkende golfstromen. Je zou het door kunnen trekken naar de klimaatcrises waarmee we te maken hebben: wanneer de mens door blijft gaan met uitstoten komt er een kantelpunt waardoor het systeem breekt, net als glas. Hoewel ik eerder met glas heb gewerkt voor mijn Contemporary Air Archive, heb ik met MOC een risico genomen. Het zijn grote stukken van drie meter lang en tijdens het glasblazen moest ik het buigen in de juiste hoeken. Door de gebogen vormen en de kwetsbaarheid was ook het transport spannend. Gelukkig kreeg ik fantastische hulp van de vrijwilligers van Oerol tijdens het opbouwen.

Read full article here

Queer Flora, Fauna and Funga

A Radical Forage Through Art and Writing

2026

Edited by Frances Cannon
Pulbished by Valiz

More information

also see the ongoing digital project 'Queer Flora Fauna Funga', curated in parallel to this publication.
https://queerflora.org/

Den Haag Centraal

2026

DRIFT - Museum Panorama Mesdag

2026

De Groene Amsterdammer

26/02/2026

Trouw

07/02/2026

Volkskrant Magazine

07/02/2026

Stichting Duinbehoud

Spring 2026

Nieuwe Veluwe

2025

Unter Pflanzen

2025

Re_Nature X Ruigoord - Mapping Dutch Waters | Suzette Bousema

2025

Re_Nature X Ruigoord - Trailer

2025

-wier-werk-plaats Typologieëngids

2025
Feature in ‘-wier-werk-plaats Typologieëngids: Handboek voor de Toekomst’
Read here

Journal Culinaire

2024

Frankfurter Rundschau Feuilleton

09/11/24

Hallo hessen

16/10/24
Curator Kathrin Meyer about the exhibition ‘Fungi – Interwoven Worlds’ at
Museum Sinclair-Haus (DE)
See here

Offenbach Post

‘Federteichte Fäden: Suzette Bousemas Makroaufnahme ‘Super Organism’ rückt die Faszination der Sporen ins licht.

Die fotografien ‘Super Organism’ von Suzette Bousema zoomen die wurzelartigen Pilzverflechtungen, ge-nannt Mykorrhiza, heran. Sie erscheinen mal fedrig-textil, mal wie Spinnweben oder Korallen - eben wie etwas zwischen Pflanze und Tier. Sagenhafte 90 Prozent aller Landpflanzen leben in symbiotischen Gemeinschaften mit Mykorrhiza- Pilzen. Sie bilden buchstäblich die Basis für unser gesamtes Ökosystem.’

ViVArt

30/09/24

Frankfurter Rundschau

16/09/24

‘So schön können Pilzsporen sein: Suzette Bousema, Super Organism 03, 2021, Fotografie, © Suzette Bousema

Die neue Schau im Sinclair-Haus macht in vielerlei Hinsicht staunen. Ober ihre Schönheit unterm Mikroskop, wie bei Suzette Bousemas Makrofotografien "Super Organism" - Pilze, die keine Fruchtkörper haben, aber im Erdboden extremst vernetzt sind und Pflanzen mit Wasser und Nährstoffen versorgen. Wer mehr darüber wissen möchte, kann sich Kopfhörer aufsetzen und sich auf einem kleinen Bildschirm im Museum erklären lassen, wie die unterirdischen Netzwerke funktionieren.’

FUTURES 2024

Each year, FUTURES platform welcomes a diverse group of emerging artists from around the world to participate in a long-term program that provides numerous opportunities for them to develop their projects and advance their careers.

The artists who were nominated by FOTODOK are: Suzette Bousema, Prins de Vos, Gilleam Trapenberg, Karolina Gembara, Hanane El Ouardani and Farren van Wyk.

Read more here

Vroege Vogels

1 Oct 2023
Conversation with Henny Radstaak in my solo exhibition at Galerie Weisbard.
Listen here

Fotograaf - Suzette Bousema

Dutch podcast by Cameranu.nl
Every episode is a conversations between Maartje Strijbis & a photographer.
Episode ‘Suzette Bousema - De relatie tussen mens en aarde’, online on 27 jan 2022.

Antarktikos

Climate Archive in Antarktikos, a new annual magazine by Esther Kokmeijer
Published in autumn 2021.

Mycorrhizale schimmels en hun toepassingen

Translation of the book ‘Teaming with Fungi’. An edit of my photograph was used on the cover and original photographs are featured in the book.

Frankfurter Allgemeine Zeitung

‘Leider nur Plastikmüll’, article in Frankfurter Allgemeine Zeitung, published on 29 Oct 2021.
Future Relics on the cover and spread through the article.

De Wandeling

2021
For his column ‘De Wandeling’ in art magazine Collect, Koos de Wilt interviewed Diane van der Marel and me at my exhibition ‘Super Organism’ in De Kaapse Bossen.

Read the full article in the September issue of Collect, or here.